Sayıştay, Hacettepe’yi daha önce uyarmış: BAP biriminde usulsüz alım

Diken’in gündeme getirdiği Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) birimindeki usulsüzlükler, 2019’da Sayıştay denetimine de takılmış. Sayıştay, birimde doğrudan temin yönteminin usulüne uygun kullanılmadığını ve araştırma bütçelerinin başka amaçlar için harcandığını raporlaştırmış.

Fotoğraf: Facebook

Diken’de yayınlanan haberle bazı akademisyenlerin naylon faturalar ile bilimsel araştırma bütçesini zimmetine geçirdiği ortaya çıkmıştı.

Olaya dair idari soruşturma devam ediyor. Son olaraksa bir akademisyenin, yeğenine kayıtlı şirketten çok sayıda ilansız doğrudan temin yöntemiyle ürün aldığı ortaya çıkmıştı.

BAP birimine dair iddialar devam ederken farklı usulsüz işlemlerin de 2018’de Sayıştay denetimi sonucu raporlaştırıldığı belirlendi. 2019 yılında yayımlanan denetim raporlarında birime dair çok sayıda tespite yer veriliyor.

Raporun bulgular listesinde BAP kapsamında avans verilmek suretiyle yapılan doğrudan teminlerin usulüne uygun olarak yapılmadığı, sonuç raporlarının zamanında verilmeyerek mali bir yaptırım uygulanmadığı, Bilimsel Araştırma Projeleri’nin bir kısmının proje tanımına uymayan alt yapı projelerinde kullanıldığı ve bu projelerden çok sayıda elektronik cihaz alındığı tespitleri yer alıyor.

Sayıştay uyarmış: Doğrudan teminin gerekleri yerine getirilmeden ürün alındı

Raporda, BAP kapsamında mutemet sıfatıyla proje yürütücüsü veya araştırmacısına avans olarak verilen tutarların, harcanmasında doğrudan temin yönteminin gerekleri yerine getirilmeden alım yapıldığı tespitine yer veriliyor.

Sayıştay, kendisine avans verilen ve genellikle proje yürütücüsü olan mutemetlerin -yani akademisyenlerin- herhangi bir piyasa araştırması olmadan satın aldığına dikkat çekiyor.

Üniversite tarafından verilen ve Ar-Ge projelerinde ön ödemenin önemine ve gerekliliğine atıfta bulunan cevapsa yetersiz bulunuyor. Sayıştay, doğrudan temin usulüne ilişkin prosedürlere uygun olarak mal ve hizmet alımının gerçekleştirilmesi ve harcama belgeleri yönetmeliğine göre kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgesine eklenmesinin gerekliliğine dikkat çekiyor.

Raporlar zamanında verilmedi, mali yaptırım uygulanmadı

Sayıştay bir sonraki bulgusundaysa Bilimsel Araştırma Projeleri’nde süresi geçtiği halde sonuç raporlarının verilmediği, projelerin sonuçlandırılamadığı ve bu durumlar için yönergede herhangi bir mali yaptırımın öngörülmediğini belirtiyor.

İncelemede 2010-2018 yılı arasında destek verilmiş 350’den fazla bilimsel araştırma projesinin süresi geçtiği halde sonuç raporlarının sunulmadığı yazılıyor.

Bu projeler için harcamanın toplamı 7,6 milyon TL dolaylarında olduğu ve bu tutarın 1,8 milyon TL kadarının 2017 yılı sonrasında başlayan projelere, 5,8 milyon TL’sinin ise daha önceki yıllara ait projelere ait olduğu aktarılıyor.

Üniversitenin ‘Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi’nde, bitiş tarihi geçmesine rağmen sonuç raporlarının sunulmaması durumunda proje yürütücüsüne yeni proje desteği vermemek dışında herhangi bir mali yaptırım görülmediğine dikkat çekiliyor.

Üniversitenin verdiği şu yanıt yetersiz görülmüş:“Sonuç raporunu zamanında sunmayan öğretim elemanlarının yeni proje başvurusunda bulunmaları, sonuç raporu Komisyonca kabul edilene kadar birimimiz tarafından kullanılmakta olan otomasyon sistemi tarafından engellenmektedir.” Proje vermemek dışında mali bir yaptırımın da öngörülmesinin gerektiği de vurgulanıyor.

Proje tanımına uymayan işler: Elektronik malzeme ve hastanelerin kablosuz internet altyapısı

Sayıştay’ın en dikkat çeken tespitiyse BAP kapsamında yoğunlukla çok sayıda elektronik malzeme alınması ve altyapı projesi kapsamında hastanelerin kablosuz internet altyapısının yenilenmesi.

2018 yılındaki projeleri inceleyen Sayıştay, başta masaüstü ve dizüstü olmak üzere çok sayıda elektronik cihaz alınarak öğretim elemanlarına dağıtıldığını tespit ediyor.

Önceki projeler için alınan malzemelerin kişisel kullanıma sunulduğu ve bu nedenle de tekrar tekrar alındığına dikkat çekiliyor.

Üniversitenin elektronik alt yapısını inceleyen kurum, 2018 yılı sonu itibariyle (hastaneler hariç) 7 bin adedin üzerinde masaüstü bilgisayar, 5 bin adet dizüstü bilgisayar ve 1200 civarında tablet bulunduğunu tespit ediyor. 280 kadar akademisyende ortalama dört-beş adet kadar hatta daha fazla sayıda dizüstü bilgisayar ve masaüstü bilgisayar zimmetlendiği görülüyor.

Sayıştay ayrıca 2 milyon 400 bin TL tutarındaki‘Üniversite Hastanelerinde Sunulan Sağlık Hizmetinin Kalitesinin Verimliğinin Artırılması için Mobil Sağlık Hizmetleri ve Kablosuz İnternet Altyapısının Geliştirilmesi’ işinin de ihale edildiğini kaydediyor.

Bu işe ilişkin değerlendirme şöyle: “Bu projenin bilimsel bir içeriği ve amacı olmayıp doğrudan bir alt yapı yatırımıdır; proje kapsamında Üniversite hastanesine kablosuz erişim cihazları ve 140 adet tablet alınmıştır. Üniversitenin Aralık 2017 de yayımlanan “Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi”nde ‘Araştırma Altyapısı Projeleri’, üniversitenin bilimsel/sanatsal araştırma altyapısının geliştirilmesi ve araştırma potansiyelinin yükseltilmesi amacıyla bilimsel araştırma kriterlerine uygun olarak hazırlanan projeler olarak tanımlanmıştır. Yapılan ihale kapsamının BAP Araştırma Altyapısı Proje tanımına uymadığı, daha ziyade hastanenin rutin faaliyetlerinin yürütülmesine katkı sağlayacak bir alım olduğu değerlendirilmektedir.”

Hacettepe Üniversitesi, verdiği cevapta 50 yıllık bir üniversite oldukları için altyapının sürekli yenilenme ihtiyacı içinde olduğunu ve bu altyapının da araştırma projeleri için kullanılmak durumunda olduğunu savunmuş.

Sayıştay yanıtında, bütçenin etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ve kötüye kullanılmaması noktasında faydalı ve gerekli olduğuna dikkat çekiyor.

Sayıştay’ın 2020 yılında yayımlanan 2019 yılı denetim raporunda ise tespitlerin yeniden incelendiği ve eksiklerin kısmen giderildiği belirtiliyor.

Proje yürütücüsü veya araştırmacısına avans olarak verilen tutarların, harcanmasında doğrudan temin yönteminin gerekleri yerine getirilmeden alım yapıldığına ilişkin tespit için, “BAP birimine Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca yazıyla durum bildirilmiş, bu birimde bulgu konusu hususa dikkat etmektedir”sözleri yer alıyor.

Öte yandan raporların zamanında teslim edilmemesine mali yaptırım gerekliliği için ise BAP birimince de yasal mevzuatı bulunmadığından mali bir yaptırım yönergeye eklenemediği belirtiliyor.

Cihaz alımlarına ilişkin tespite dair ise cihazların merkezi laboratuvara verilerek herkesin kullanımına açıldığı belirtilse de alımların sürdüğüne de dikkat çekiliyor.

Kaynak: DİKEN

İlginizi çekebilir