PANDEMİ BİTMEDİ (22 Ekim 2021)

DSÖ, Ocak 2020 ile Mayıs 2021 arasındaki dönemde 80.000 ila 180.000 sağlık ve bakım çalışanının COVID-19’dan ölmüş olabileceğini,ortalama olarak 115.500 ölüm gerçekleştiğini kamuoyu ile paylaştı. Eylül 2021 itibariyle, 119 ülkeden elde edilen veriler, her beş sağlık ve bakım çalışanından ikisinin tam olarak aşılandığını göstermektedir. Bölgeler ve ekonomik duruma göre farklılıklar mevcuttur. DSÖ’ye göre Afrika ve Batı Pasifik bölgelerinde her 10 kişiden 1’inden azı tam olarak aşılanmışken, çoğunlukla yüksek gelirli 22 ülke, personelinin %80’inden fazlasının tam aşılıdır. DSÖ tarafından yapılan açıklamada, sağlık ve bakım çalışanlarını korumak için acil ve somut eylem çağrısında bulunuldu: 1. COVID-19 nedeniyle sağlık ve bakım çalışanları arasında enfeksiyonlar, sağlık sorunları ve ölümler hakkında veri toplama ve raporlamayı güçlendirin; 2. Mevcut küresel COVID-19 salgını sırasında ve ötesinde sağlık ve bakım çalışanlarını koruyun; ve 3. Tüm ülkelerdeki tüm sağlık ve bakım çalışanlarının aşılanmasını hızlandırın.

***

Salgında yeni dalgaya sebep olan Delta varyantından sonra şimdi de alt varyant endişese yaratmaya başladı. İlk olarak İngiltere’de görülen ‘AY.4.2′ adlı varyant, kısa sürede Avrupa’da birkaç ülkede daha ortaya çıktı. algında aşılama kampanyasıyla başarılı gösterilen İsrail de, dün ilk kez ülkede ‘AY.4.2′ varyantının Moldova’dan gelen bir çocukta görüldüğünü açıkladı. Bu açıklamaların ardından salgında en çok can kaybının yaşandığı ABD’den de kötü haber geldi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ‘AY.4.2’nin ülkede farklı noktalarda ortaya çıktığını açıkladı. Varyantın henüz ABD’de çok nadir görüldüğünü belirten CDC yetkilileri, “Veritabanımızda bize rapor edilen 10’dan az vaka var” ifadelerini kullandı.

***

Çin’de son vakalar sonrası, yüzlerce uçak ve tren seferi iptal edildi. Salgının ülkenin kuzeyindeki son vaka patlamasının izi, geçen hafta bölge içinde seyahat eden yaşlı bir çifte kadar sürüldü. Yaşlı çiftin geçtiği başkent Pekin dahil beş eyalette onlarca vaka birden ortaya çıktı. Çin Covid salgınına “sıfır tolerans” yaklaşımını sürdürüyor. Bu kapsamda vaka sayısını sıfırlamak amacıyla sık sık bölgesel kapatma önlemleri ve testlerin yoğunlaştırılması yöntemlerine başvuruyor. Çin’in kuzeyinde salgının görüldüğü bölgelerden üçünü en çok etkileyen kapatma önlemleri arasında okulların kapatılması da var. Çin Sağlık Komisyonu’nun verdiği bilgiye göre yetkililer, 20 Ekim günü itibarıyla ülke içinde bulaştığı anlaşılan 13 yeni vaka tespit etti. Böylece 16 Ekim’den bu yana görülen vaka sayısı 42’ye ulaşmış oldu. Ülkenin kuzey ve kuzey batısını etkileyen yeni vaka dalgası Pekin ve komşusu Hebei eyaletini de kapsıyor Burada, 2022 Kış Olimpiyatları öncesi hazırlıklarla birlikte virüse karşı önlemler de iyice sıkılaştırıldı.

***

Türkiye’de salgın hala kontrol altına alınamadı. Yeni vaka bildirimi ve günlük can kaybı yüksek hızda devam ediyor. Son 24 saatte yeni vaka sayısı 28 bin 465 kişiye ve Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 198 kişi oldu. Toplam vaka sayısı 7 milyon 773 bine yaklaşırken toplam can kaybı ise 68 bin 472 kişiye yükseldi. Günlük test sayısı 362 binin üzerinde. Aktif hasta sayısı yükselmeye başlayarak 500 binin üzerine çıktı, 502 bin 500’ün üzerinde aktif hastaya sahibiz. Bu sayı bulaş tehdidinin devam edeceğini gösteriyor.

***

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Birim Sorumlusu Prof. Dr. Esra Şevketoğlu, ”Genel yoğun bakımlardaki ölüm hızı yüzde 7.6 iken, Covid-19 nedeniyle yatan hastalardaki ölüm hızını yüzde 13 bulduğumuz zaman, bu ölümün genel ölüm hızından yaklaşık olarak iki kat daha yüksek olduğunu gördük” dedi.Türk Pediatri Kurumu tarafından düzenlenen 56. Türk Pediatri Kongresinde konuşan Prof. Dr. Esra Şevketoğlu, başından beri erişkin hastalarda pandemiyi yoğun şekilde yaşadıklarına dikkat çekerek, çocuk yoğun bakımlarda da hasta çocukları takip ettiklerini söyledi.

***

Hızlı antijen testleri başta ABD ve Avrupa olmak üzere birçok ülkede kullanılıyor. Türkiye’de de bilhassa okul ve üniversitelerin açılmasıyla Covid-19 vakalarının erken yakalanması ve yayılımın engellenmesi için hızlı antijen testlerinin uygulanması çağrıları yükselmeye başladı. Meslek örgütleri, uzmanlık dernekleri ve hekimler çok sayıda insanın birarada bulunduğu ve çalıştığı ortamlarda hızlı antijen testlerinin uygulanması için peş peşe uyarılar yapıyor. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı, Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, COVID-19 salgınına karşı eğitime ara verilmesi tartışmalarına ilişkin açıklamada bulundu. Ceyhan şu uyarılarda bulundu: “COVID-19 ile semptomları çok benzeyen soğuk algınlığı ve grip vakaları arttıkça, eğitime ara vermeyi teste değil semptoma bağlayan sistemimiz iyice karışacak. Çözüm: Hızlı tanı testlerinin bir an önce alınıp devreye sokulması. Bu yolla semptom gösteren çocuklarda kısa sürede Covid tanısı konup izolasyon uygulanabilir. Yoksa her gün on binlerce çocuk ya COVID bulaştırırken okula gidecek ya da COVID olmadığı halde grip veya soğuk algınlığı geçiren çocuklar yüzünden eğitime gereksiz yere ara verilecek.”

***

Aşı yapılacak nüfus alt sınırının 12 yaşa indirilmesi, 3. doza rağmen halen günlük 1 milyon doza ulaşabilmiş değiliz. Günlük yapılan aşı sayısı hafta içi günlerde 200-400 bin aralığında seyrederken hafta sonları 100 bine kadar geriliyoruz. Sağlık Bakanlığı hızlı ve etkin aşılama için herhangi bir çaba göstermiyor, aşılama kendi ritminde devam ediyor. Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre: ‘’ 21 Ekim saat 19:00 itibariyle son 24 saatte 187 bin 264 doz aşı uygulandı. Türkiye’de bugüne kadar, 55 milyon 59 bin 732 birinci doz, 47 milyon 817 bin 661 ikinci doz, 10 milyon 924 bin 580 üçüncü doz aşı uygulandı. 18 yaş üstü nüfusa göre birinci doz Türkiye ortalaması %88,7 ikinci doz ortalaması %77.0 oldu.’’ Oysa sağlık otoriterleri tüm nüfusa göre aşı oranın hesaplanmasını öneriyor. Böyle ele alırsak birinci doz aşı oranı % 65.8, ikinci doz ise % 57.2 olduğunu görürüz. Buna göre salgını kontrol için hedeflenen nüfusun %70’inin ikinci dozu yaptırması hedefinin oldukça gerisindeyiz. Bölgeler ve iller arasında ciddi eştisizik devam ediyor. Mülteciler ve ötekileştirilen topluluklarda ne kadar aşı yapıldığı verisine ulaşamıyoruz. Dahası Delta varyantı nedeniyle bu oranın en az %85 olması gerektiği iddia ediliyor. Türkiye özgünlüğünde istatistik krtik bir konuda 2 doz Sinovac yapılanların ‘ikinci doz aşı oranı’ hesaplanmasına dahil edilmesi. Salgın kontrolü için iki doz Sinovac’ın yeterli olmadığı kabul ediliyor, bu nedenle bu kişilerin 3.doz aşı olunca (Sinovac ya da Biontech) hesaplamaya dahil edilmesi daha gerçekçi değerlendirmeyi sağlayacaktır. Özellikle yaşlı nüfusun 3. doz aşılanması konusunda ciddi sorunlar olduğunu sahadan elde ettiğimiz verilerle söyleyebiliriz.

***

Pfizer / BioNTech Covid-19 aşısının üçüncü dozunun Delta varyantı dahil coronavirüsüne karşı etkinliği artırdığı ortaya kondu. Takviye doz olarak bilinen üçüncü doz aşı için yapılan ve 16 yaş üzeri 10 bin kişinin katıldığı üçüncü faz deneylerinde hastalığa karşı etkinlik oranı yüzde 95,6 olarak açıklandı. Deneyde ikinci dozla üçüncüsü arasında geçen zamanın ortalama 11 aydı. Üçüncü doz yaptıranlar arasında yalnızca beş vaka görülürken, plasebo yaptıran grupta vaka sayısı 109 çıktı. İki dozdan sonra aşıda etkinliğin yüzde 96’dan dört ayda yüzde 84’e düştüğü belirtildi.

***

Türk Tabipleri Birliği (TTB), Sağlık Bakanlığı’nın Aşı Uygulama Rehberi’nde güncellemeye giderek gebelik öncesi, gebelik ve emzirme döneminin tamamında aşı yapılmasını önerdiğini bildirdi. TTB’den, “Güncelleme doğru ancak çok geç alınmış bir karardır”açıklaması yapıldı. TTB’den yapılan açıklamada, “Covid-19 gebelerde gebe olmayanlara göre daha ağır seyretmekte ve daha fazla ölümle sonuçlanmaktadır.” bilgisi verilerek, Sağlık Bakanlığı’nın, gebelerin ve emziren annelerin Covid-19 verilerini kamuoyu ile paylaşması istendi.

***

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyonları Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Haluk Çokuğraş, önemli bir kısmının Covid-19 hafif geçirse de bulaştırıcılık açısından bir risk oluşturan çocuklara aşının güvenle yaptırılabileceğini bildirdi. Çokuğraş, çocukların yüzde 15’inde hastalığın semptomlarının ortaya çıktığını, yüzde 5 kadarında da ağır seyrettiğini dile getirdi. Çokuğraş, çocukların da tıpkı erişkinler gibi diyabet, kalp hastalığı, akciğer ya da obezite gibi birtakım ek hastalıkları nedeniyle daha riskli konuma geçebildiğini ifade etti. Bu dönemin özellikle bir yaşından küçük olanlarda ve 14-18 yaş arası ergenlerde daha riskli olduğuna değinen Çokuğraş, şöyle konuştu: “Bunlar erişkinlere benzer şekilde ağır geçiriyor. Çocukların önemli bir kısmı Kovid-19’u hafif geçirse de bulaştırıcılık açısından bir risk oluşturuyorlar. Çocuklarda da erişkinlerde olduğu gibi aşı güvenle yapılabilir. Yeni vakaların yüzde 40’ı 25 yaşından küçük. Bunların önemli bir kısmını çocuklar oluşturuyor. Çocukların bir kısmı yoğun bakıma yatacak kadar hasta oluyor. Özellikle büyük çocuklarda Multisistem Inflamatuar Sendromu (MIS-C) denilen Kovid-19 ile oluşan bir tablo var. Bütün sistemleri, beyni, kalbi, bağırsakları, deriyi ve eklemleri tutuyor. Çok ağır bir tablo, bununla çok uğraşılıyor. Çocukların aşılanması son derece önemli.”

***

İsrail yönetimi 1 Kasım’dan itibaren yeni tip Koronavirüs aşılarını tamamlayan ya da hastalığı atlatan turistlerin ülkeye girişine izin verecek.

***

Covid-19 vakaları düşüş eğilimine girse de halen yüksek hızda devam ediyor. Farklı coğrafyalarda pandemi sık görülmeye, sık öldürmeye ve yaşamı altüst etmeye devam ediyor. Toplam vaka sayısı 243 milyon 243 binin üzerine çıktı, Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 4 milyon 945 bine dayandı. Aktif hasta sayısı 18 milyonun altına düştü, 17 milyon 856 bin civarında aktif hastaya sahibiz. Düşme eğilimi de olsa hala yüksek aktif hasta sayısı bulaş tehdidinin ciddi olduğunu gösteriyor. Küresel düzeyde son 24 saatte 461 bin 290 kişiye Covid-19 tanısı konurken 7 bin 194 kişi Covid-19 nedeniyle hayatını kaybetti. Ülkelere göre yeni vaka sayısı şöyle: ABD (80.3 bin), İngiltere (52 bin), Rusya (36.3 bin), Türkiye (28.5 bin), Ukrayna (22.4 bin), Almanya (17.8 bin), Brezilya (16.9 bin), Romanya (16.1 bin), Hindistan (15.8 bin), ve İran (11.8 bin).

***

İngiltere Tabipleri Birliği, “kabul edilemez” düzeylere geldiğini belirttiği Covid vakaları karşısında yeniden zorunlu maske ve sosyal mesafe önlemleri ilan etmeyen hükümeti eleştirdi. Tabipler Birliği hükümeti “ayağını frenden tamamen çekmek” ve “kasıtlı ihmal” ile suçladı. İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’da günlük koronavirüs vaka sayısı sekiz gündür 40 binin üzerinde. Sağlık Bakanı Sajid Javid, günlük vaka sayısının yakın gelecekte 100 bine kadar çıkabileceği uyarısında bulundu ancak şu an için yeni kısıtlamalar ilan etmeyeceğini açıkladı.

***

Doğu Avrupa ülkelerinin birçoğunda COVID-19 vakaları ve ölüm sayıları hızla artıyor. 19 Ekim’de Romanya ve Bulgaristan’da Korona’dan ölenlerin toplam sayısı, diğer bütün AB ülkelerindeki toplam COVID-19 ölümlerini geçti. Rusya’da günde 1000 kişi ölüyor. Yeterli aşı olmasına rağmen Doğu Avrupa’da vaka ve ölümlerdeki artışın nedenlerini araştıran basın kuruluşlarına göre, yönetenler halkın sağlığı yerine kendi siyasi gündemleriyle meşgul. Çözüm için aşının zorunlu olmasını önerenler var.

Romanya’da aşı kampanyasının ağır aksak ilerlemesinin suçluları çok: “İkili oynayan sadece Ortodoks Kilisesi değildi: Kiliseler bir taraftan [kilise inşaatları için] bol keseden sübvansiyon almak için aşıyı destekleyen bir kampanya yürütürken, diğer taraftan kiliselerde şeytan ‘aşı çipiyle’ geliyor çığlıkları yükseliyordu. Hayır, bunu yapanlar arasında gazeteciler ve ünlüler de vardı. Onlar da prime time’da halkın paniğinden faydalanıp para kazanıp reyting yaptılar, sağlığı tehdit eden bilgilerle insanların korkularını körüklediler. Sorumsuz (birçok) doktor da vardı tabii. Velhasıl bir tabur dolusu aşağılık, krizi fırsata çevirdi.”

Rusya’da COVID-19 ölümlerinin hızla artmasında Rusya Devlet Başkanı Putin’in büyük suçu olduğu iddiası: “Putin diktatör olarak gücünü artırmak için mücadele ettiği kadar COVID-19’la mücadele etseydi, ülke bu kadar korkunç bir sağlık sorunuyla karşı karşıya kalmazdı şimdi. … Rusya elindeki imkanlarla çok daha iyi başa çıkabilirdi bu durumla. Ama sorun Vladimir Putin’in kendisi ve öncelikleri. Gazetecilere ve muhaliflere zulüm edeceğine, milyarlarca avroyu silahlanmaya harcayacağına ve bir o kadar parayı da yolsuzluk bataklığında batıracağına halkın sağlığıyla ilgilenseydi durum çok farklı olurdu.”

Bulgaristan’daki durumu şöyle özetliyor: “Bir tür Bermuda şeytan üçgeninin içindeyiz. Bir tarafta çok daha hızlı yayılan ve hastaneye yatış sayılarını iki katına çıkaran Delta varyantı. Diğer tarafta ülkemizde aşı olanların sayısının çok düşük olması ve hastanelerdeki personel eksikliği, ki bunu önlemlerle gidermek de mümkün değil. Altı aydır seçim kampanyasının içinde olmamız da işin cabası.”

***

Belçika Sağlık Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Frank Vandenbroucke, son günlerde hızla artan koronavirüs vaka sayıları nedeniyle Covid’de “4. dalganın resmen başladığını” söyledi. Önümüzdeki günlerde vaka sayılarının keskin şekilde artacağını vurgulayan Vandenbroucke’ye göre bu süreç oldukça ağır geçecek. Vandenbroucke, bu kapsamda sağlık personeli veya risk grubunda olan 65 yaş üstü kişiler için üçüncü doz aşı uygulamasını gündemde olduğunu söyledi. Avrupa’da koronavirüsün neden olduğu Covid-19 hastalığı sonucu nüfusa oranla en fazla ölümün yaşandığı ülkelerden olan Belçika’da, vaka sayılarının önemli ölçüde azalması nedeniyle Eylül ayından itibaren önlemler gevşetilmişti. Belçikalı uzmanlar, özellikle son günlerde İngiltere’de ortaya çıkan ve Delta Plus varyantı nedeniyle endişeli. Şu ana kadar Antwerpen (Anvers) bölgesinde 18 kişide rastlanan Delta Plus varyantı, şu ana kadarki en bulaşıcı tür. Delta Plus’ın, normal Delta varyantına göre en az yüzde 15 daha bulaşıcı olduğu belirtiliyor. Belçika’da günlük vaka sayıları halen 6 bin 500 civarında.

***

Yeni Zelanda’da salgının başından beri ilk kez günlük 100’ün üzerinde vaka kaydedildi. Başbakan Yardımcısı Grant Robertson, sağlık uzmanları ve hükümetin vaka sayısındaki artışı beklediğini ancak hızı karşısındaki şoku anlayabildiğini belirterek şunları söyledi: “İnişler ve çıkışlar duygusal açıdan zorlayıcı olabilir. Rakamlarda yükselme beklediğimizi söylemiştik ancak hala artışı kontrol altında tutmak istiyoruz ve bunun için elimizden geleni yapıyoruz.” Robertson aşının önemine dikkat çekti: “Bu salgını birçok ülkeden daha yüksek aşılama oranlarıyla karşılıyoruz. Güçlü durumdayız ancak bunun üzerine koymalı ve daha çok insanın aşılanmasını sağlamalıyız.

” Not: Dünya ve Türkiye Covid-19 istatistiklerini Worldmeter sitesine göre vermeye devam ediyoruz. Her gün paylaştığımız veri bir gün önceye ait olup ülkelerin bildirimlerine göre şekilleniyor. Veriyi her gün sabit saatte (sabah 08.00) alıyoruz.

İlginizi çekebilir