PANDEMİ BİTMEDİ (13 Ocak 2022)

Pandemi Gündemi

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Covid-19’un hızla yayılan Omicron varyantının Delta varyantına göre “daha az şiddetli” olmasına rağmen özellikle aşı yaptırmayanları “hastanelik etmeye ve öldürmeye” devam ettiği uyarısında bulundu. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, örgütün Cenevre’deki merkezinde küresel sağlık uzmanlarıyla gerçekleştirdiği basın toplantısında, geçen hafta DSÖ’ye 15 milyon yeni vaka bildirildiğini ve bunun haftalık en yüksek küresel Kovid-19 vaka sayısı olduğunu söyledi. Ghebreyesus, “Giderek artan enfeksiyonlara, hemen hemen her ülkede Delta varyantının yerini alan Omicron sebep oluyor.” dedi.

Ghebreyesus, DSÖ’nün mevcut Covid-19 aşılarının Omicron varyantına karşı etkisini yakından takip ettiğini belirterek, “Dün Covid-19 Aşıları için Teknik Danışma Grubu, aşılara daha geniş erişim sağlanması ve salgının enfeksiyonunu önlemek için daha fazla aşıya ihtiyaç olduğu konusuna vurgu yaptı.” dedi. Danışma Grubu”nun, “önceliğin güçlendirici dozdan ziyade ilk doz aşılamalarda olduğu” tavsiyesini hatırlatan Ghebreyesus, hastaneye kaldırılanların büyük çoğunluğunun aşısız kişilerden oluştuğunu ifade etti.

***

DSÖ Başdanışmanı Bruce Aylward ise Omicron vaka sayılarının hızla artması nedeniyle “alarm zillerinin çaldığını” vurguladı. Aylward, 30 yıldır bulaşıcı hastalıklar alanında çalıştığını belirterek daha önce böyle bir salgına ve “epidemi eğrisine” tanıklık etmediklerini söyledi. “Omicron’un son varyant olmayacağını hatırlamak zorundayız.” diyen Aylward, salgının hangi doğrultuda ilerleyeceğini ve daha hangi varyantlarla karşılaşacaklarını henüz kestiremediklerini vurguladı. Salgında maske takmak, aşı yaptırmak gibi tedbirlerin bırakılarak “kitlesel bağışıklık adına havlu atılmasının” büyük bir yanlış seçim olacağını vurgulayan Bruce, böylesi bir seçimin başta sağlık çalışanları ve yaşlı insanlar olmak üzere pek çok sayıda insanın canına mal olacağını vurguladı.

***

İngiltere Başbakanı Boris Johnson Mayıs 2020’de Başbakanlık’ta düzenlenen partiye katıldığını kabul ederek bunun için parlamento önünde özür diledi. Johnson, Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında sosyalleşme konusunda çok sıkı kuralların uygulandığı dönemde düzenlenen partiyle ilgili bir süredir hem muhalefet milletvekilleri, hem de lideri olduğu Muhafazakar Partililer tarafından büyük tepki görüyordu.

***

Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serhat Ünal ve Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver, TURKOVAC aşısının Faz-3 çalışmalarına ilişkin verileri paylaştı. 1182 gönüllü üzerinde etkinlik analizi yapıldığı belirtilen aşı için, “İzlem süresi 108 gün. Turkovac en az Coronavac kadar etkili ve güvenli. Coronovac ile Turkovac’ın yan etkileri aynı… Turkovac en az Coronavac kadar etkili ve güvenli” açıklaması yapıldı. Araştırmada Covid-19 vaka oranını CoronaVac aşısında yüzde 8,96, Turkovac’da ise yüzde 4,55 olarak tespit ettiklerini belirten Tanrıöver, “Turkovac’ın hastalanma riskini CoronaVac’a göre yarı yarıya azalttığını söyleyebiliriz” dedi. Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver, “Turkovac kolunda, hastaneye yatan sadece 3 hasta vardı ” dedi.

***

Yerli aşı Turcovac’ın bugün açıklanan üçüncü faz ara sonuçlarını değerlendiren Türk Tabipleri Birliği (TTB) Başkanı Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, “Henüz elimizde ikinci faz sonuçları ve yeterli veri yok. Sınırlı, tüm bileşenler ve değişkenleri içermeyen açıklamada sonuçlar yüz güldürücü gibi görünüyor ama yeterli değil. Daha ayrıntılı bir değerlendirme bekliyoruz” dedi.

***

Dünya tekli erkek tenisinin bir numarası Novak Djokovic’in geçen ay Covid-19 izolasyonu kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle memleketi Sırbistan’da hapis veya para cezasına çarptırılabileceği belirtildi. Avukatlar, Djokovic’in ihlaline para veya 3 yıl hapis cezası verilebileceğini belirtirken, tenis yıldızına kamu hizmeti cezası verilmesinin daha yüksek olasılık olduğu ifade edildi.

Pandeminin Seyri

Omicron varyantı tüm dünyayı sallamaya başladı. Günlük vaka sayısı patlama yaparak 3.2 milyonun üzerine çıktı, toplam vaka sayısı kısa sürede 320 milyona yaklaşırken Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 5.5 milyonun üzerinde devam ediyor. Aktif hasta sayısı da 50 milyona yaklaştı. Kısa sürede ciddi yükseliş gösteren aktif hasta sayısı bulaş tehdidinin ne kadar ciddi olduğunu gösteriyor.  

Son 24 saatte yeni vaka sayısı  3 milyon 382 binin üzerine çıktı… Covid-19’a bağlı ölüm sayısı ise 8 bin 413 kişi oldu. Günlük vaka sayısının 100 binin üzerinde olan ülke sayısı 8’e yükseldi: ABD (829.2 bin), Fransa (361.7 bin), Hindistan (247.4 bin), İtalya (196.2 bin), İspanya (179.1 bin), Arjantin (131.1 bin), İngiltere (129.6 bin) ve Avustralya (105.2 bin). Bu ülkeleri 20 binin vakaya sahip şu ülkeler izliyor: Brezilya (88.5 bin), Almanya (80.5 bin), Türkiye (77.7 bin), İsrail (47.1 bin), Portekiz (40.9 bin), Meksika (33.6 bin), Kanada (32.6 bin), Filipinler (32.2 bin), Hollanda (32 bin), Kolombiya (29.9 bin), Peru (27.8 bin), Yunanistan (24.2 bin), Danimarka (22.8 bin) ve Belçika (21.3 bin). Bu ülkeleri de 10 bin üzerinde vaka bildiren 9 ülke izliyor. Özetle pandemi yeniden tüm kürede ağırlığını hissettiriyor.

Türkiye’de son 24 saatte 77 bin 722 kişiye Covid-19 tanısı kondu. Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise145 kişi. Toplam vaka sayısı 10 milyon 200 bine dayanırken toplam can kaybı ise 84 bin 125 kişiye yükseldi. Ne yazık ki Ağustos sonu başlayan Delta varyantına bağlı pik kontrol alınamamış, bunun üzerine daha da fazla bulaştırıcı olan Omicron varyantı eklenmiştir. Artan bulaş günlük test sayısına da yansıdı, dün 422 binin üzerinde test yapıldı. Aktif hasta sayısı 675 bin civarında. Yükselen aktif hasta sayımız bulaş tehdidinin daha da artacağını gösteriyor.  

Sağlık Bakanlığı’nın güncel verileri paylaşmadığını, 10 gün önceki tabloyu duyurduğunu ifade eden Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cavit Işık Yavuz, “Benim önümde 25–31 Aralık tablosu var. Erişkin yoğun bakım doluluk oranımız aralık ayı sonunda yüzde 70,8 imiş. Bu da düşük bir oran değil. 11 Ocak’ta açıklanan 74 bin vaka sayısı ile biz zirveyi aştık. Haftalık veriler de onu gösteriyor. Son bir haftalık vaka sayısı 100 binde 557 oldu ve 14–20 Nisan zirvesi aşıldı. Omicron varyantının etkisi önümüzdeki haftalarda çok daha yoğun hissedilecek” ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca yaptığı son açıklamada, Omicron kaynaklı vakalarındaki artışın merkezinde İstanbul olduğunu belirterek, son üç hafta içinde Türkiye genelinde hastaneye yatışlarda yüzde 6,2 artış olduğunu kaydetti. Bu artışın yoğun bakım ve entübasyona belirgin düzeyde yansımadığına dikkat çeken Koca, Covid-19’a bağlı ölümlerin büyük kısmının 60 yaş üzerindeki kişilerde ve kronik hastalığı olanlarda yaşandığını aktardı. 

Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Oktay Demirkıran, İstanbul’da hastaneye yatışlar ve yoğun bakım doluluk oranı yüksek” açıklamasını yaptı. Demirkıran, “Yatak kapasitesini arttırmak zorunda kalan hastaneler var. Şu anda Anadolu’da yoğun bakımlara yatış daha az gibi ama oraya da yansıyacaktır. Çünkü birinci ve ikinci dalgada da yayılım İstanbul’dan olmuştu. Hastaneye ve yoğun bakıma yatanların çoğu aşısız ya da hatırlatma dozunu yaptırmamış olanlar. Aşılar koruyucu, bu nedenle herkesin bir an önce aşılarını yaptırmalarını öneriyorum. Çünkü İstanbul’daki tehlike bütün Türkiye’yi etkileyebilir.” ifadesini kullandı.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmettin Ünal da özellikle Ankara’da yoğun bakımlarda henüz bir yoğunluğun oluşmadığını ifade etti.

Omicron varyantının hastalık yapma potansiyeli, aşılanma ve hastalığı geçiren topluluk bakımından ağır seyretmediğine vurgu yapan Ünal, bu durumun da kesin bir kanı olmadığı görüşünde. Vaka sayılarının şubat ayına kadar daha da artması durumunda hastaneye yatışların da yoğunluk kazanabileceğini belirten Ünal, “Omicron, Delta varyantına göre daha hafif seyrediyor. Ancak vaka sayılarının açıklanandan çok daha fazla olduğunu düşünüyorum. Çünkü bu süreçte PCR testi yaptırmayan kişi sayısı da çok yüksek gibi duruyor. Hasta olduğu halde PCR testi pozitif çıkmayanların oranının Omicron varyantında biraz daha fazla olduğu konusunda da görüşler var. Hastalığın hafif ilerlemesinde aşılanmanın, toplumsal bağışıklığın da etkisi olabilir. Bekleyip görmek gerekiyor” şeklinde konuştu.

Türk Yoğun Bakım Hemşireleri Derneği Başkanı Ebru Kıraner de yoğun bakımların giderek dolmaya başladığına dikkat çekti, “Şu an tamamen doldu, ek yataklara ihtiyaç var noktasına henüz gelinmedi. Dolayısıyla da henüz ’acil durum’ noktasında değil yoğun bakımlar. Ancak Omicron ile birlikte önce pandemi servislerinde yoğun bakımlara oranla artış yaşandı. Hatta çoğu yerde bu servisleri bir miktar büyütmek zorunda kaldılar. Şu anda her an yoğun bakımlarda doluluk artacak şekilde hazırlıklar yapılıyor” dedi.

Salgın Kontrol Önlemleri

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Bilim Kurulu’nda alınan kararları açıkladı. Vaka sayılarının bir önceki aya oranla yaklaşık 4 kat birden arttığını belirten Bakan Koca, karantina sürecine ilişkin, “Bugünkü Bilim Kurulumuzda aşısını ve hatırlatma dozunu olmuş temaslı kişilerin karantinaya alınmamasına karar verilmiştir. İzolasyon konusunda ise pozitif vakaların tamamı 7 gün izolasyonu tamamladıktan sonra test yaptırmaksızın izolasyondan çıkabilirler.” açıklamasına bulundu.

***

Vaka artış hızının en etkili olduğu grup olarak aşısız çocuklar öne çıkarken, uzmanlar, 5-11 yaş için aşı tanımlamasının ise bu hafta içinde uygulamaya geçilebileceği iddia edildi. Aşı yaşının aşağı çekilmesi önerisinde bulunan uzmanla, ” Delta varyantının etkin olduğu dönemde MIS-C vakalarındaki sayı artmıştı. Omicron’a bağlı artışı da ne yazık ki 10 gün içinde görmeye başlayacağız” diyor.

***

Osmaniye İl Hıfzıssıhha Kurulu’nca konaklama tesisleri, yeme içme yapılan yerlerle nikah ve nişan merasimlerinde gece 24.00’ten sonra müzik yayını yapılması yasaklandı. Gerekçe olarak Omikron varyantı gösterildi.

***

Toplamda 5 bine yakın öğrencinin kaldığı Cevizlibağ Atatürk Öğrenci Yurdu’nda 50 den fazla öğrencinin Covid-19 testi pozitif çıktı. Aynı yurtta kalan ve Covid testlerinin pozitif çıkmasıyla karantina odalarına yerleştirilen öğrenciler karantina süreçlerini anlattı. Odalarda 2-3 kişi kaldıklarını söyleyen Yıldız Teknik Üniversitesi öğrencisi “Odalar küçük. Yanımda karantinaya alınan diğer arkadaşla bile aramıza mesafe koymamız zor. Temizlik koşulları zaten yeterli değil” diyerek, karantina koşullarının iyi olmadığını dile getirdi

***

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkesinde üretilen koronavirüs (Covid-19) aşısı Sputnik V’nin salgınla mücadelede dünyadaki en etkili aşı olduğunu savundu. Putin, “Görünenlerden anlaşıldığı üzere, Sputnik V gerçekten de çok etkili. Belki de dünyadaki diğer aşılardan daha etkili” ifadelerini kullandı.

***

Johns Hopkins Üniversitesi’nin paylaştığı veriler bu gerçekliği doğruluyor. Vatandaşlarına en az iki doz aşı yapan ve aşıya erişmiş en fazla nüfusa sahip ülkeler sıralaması şöyle: Birleşik Arap Emirlikleri, Brunei, Portekiz, Şili, Malta, Çin, Küba, Kamboçya, Singapur, İspanya, Malezya, Danimarka, Seyşeller, Yeni Zelanda, İzlanda, Japonya, Kanada, Avustralya, Katar, İrlanda, Uruguay, Belçika, Kuveyt, Finlandiya ve Fransa.Bu listede tam aşılanmış nüfus yüzdesi en düşük ülke yüzde 75’le Fransa. Az fazla yüzde ise 93,84’le Birleşik Arap Emirlikleri’nde. Listede bir tane Afrika ülkesi yok. Çünkü en az aşılama oranı Afrika’da:

Fildişi Sahili, Gabon, Zambiya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Senegal, Somali, Suriye, Sierra Leone, Nijer, Uganda, Malawi, Burkina Faso, Sudan, Madagaskar, Mali, Papua Yeni Gine, Kamerun, Nijerya, Tanzanya, Güney Sudan, Etiyopya, Gine, Haiti, Çad ve Burundi Tam aşılanmış nüfus yüzdesi en düşük 25 ülke bunlar. Papua Yeni Gine, Haiti ve Suriye hariç hepsi Afrika’da. Fildişi Sahili’de tam aşılanmış nüfus oranı yüzde 8,41’ken Burundi’de 0,03. Yine DSÖ’nün verilerine göre dünyada tam aşı yapılan kişi sayısı 3 milyar 890 milyon 59 bin. Yani 2 senede 7.8 milyarlık dünya nüfusunun yarısı aşılanabilmiş durumda.

***

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier hükümetin ülkede yetişkinler için Covid-19 aşısının zorunlu hale getirilmesine dair planının enine boyuna tartışılması çağrısında bulundu. Steinmeier “Pandeminin yol açtığı olağanüstü durum devletin harekete geçmesi için baskıyı arttırıyor, ancak bu, konunun tartışılmasına ve çıkarların dengelenmesine engel değil” diye konuştu.

SARS-COV2

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden ve aynı zamanda Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Haluk Çokuğraş, solunum yolu enfeksiyonlarının son bir aydır çocuklarda adeta zirve yaptığını söyledi. “5-11 yaş grubunun aşısız olması bu grubu virüse karşı tamamen açık hale getiriyor. Bu hafta içerisinde 5-11 yaş aralığındaki çocuklar için aşı tanımı yapılması gündeme gelebilir” diyen Prof. Çokuğraş, “Çocuk Covid-19 vakalarında yatan hasta sayısında artış olmasa da MIS-C vakalarında bir kıpırdanma söz konusu” dedi.

Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı da 10-11 yaşında olup, ikinci kez Covid-19 geçiren çocukları görmeye başladıklarını belirterek, “Oranı çok az olmakla birlikte Influenza A ve Covid-19’un birlikte görüldüğü ve ‘kusursuz fırtına’ diye tabir ettiğimiz tabloya da şahit oluyor, duyuyoruz” diye bilgi verdi.

Çocukları etkileyen ve gittikçe yaygınlaşan üç virüsün Omicron, Influenza ve Rinovirüs olduğunu söyleyen Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan da şunları kaydetti:

“Bizim en büyük sıkıntımız 12-18 yaş dilimindeki Covid-19 aşı oranlarımızın istenilen düzeyde olmaması. Aşılı olup yoğun bakımda yatan hasta oranımız ise ABD’ye kıyasla daha yüksek. Bunun nedeni de inaktif Çin aşısından kaynaklanıyor. 12-18 yaş grubuna dünyada inaktif aşı uygulayan tek ülkeyiz. Hong Kong bile çocuklarda mRNA aşılarını uyguluyor. Aşı yaşını aşağı çekip, yaygınlaştırmamız gerekiyor. MIS-C riski yeniden ortaya çıkmaya başladı. Delta varyantının etkin olduğu dönemde MIS-C vakalarındaki sayı artmıştı. Omicron’a bağlı artışı da ne yazık ki 10 gün içinde görmeye başlayacağız. Okullar kapatılsın’ diyemeyiz ancak ders süreleri ve sınıflardaki yoğunluğun mutlaka azaltılması gerekiyor. Sınıfları bölmek, bazı derslerden fedakarlık etmek, temel eğitim dışındaki dersleri internet üzerinden yapmak doğru olacaktır. Bizim yaptığımız en büyük yanlış ‘Ya hep, ya hiç’ dememizden kaynaklanıyor.”

Not: Dünya ve Türkiye Covid-19 istatistiklerini Worldmeter sitesine göre vermeye devam ediyoruz. Her gün paylaştığımız veri bir gün önceye ait olup ülkelerin bildirimlerine göre şekilleniyor. Veriyi her gün sabit saatte (sabah 07.00-8.00) alıyoruz.

 

İlginizi çekebilir