Kim ödeyecek krizin bedelini?

Brunson krizi, ABD yaptırımları, doların yükselişi, yurttaş için ağır bedeller anlamına geliyor. Dün 5 lirayı gören dolar ve enflasyondaki sıçrayış sofraları vuracak. Yıl sonu enflasyon tahminleri ise korkutuyor

Türkiye’nin rehine politikasının duvara toslamasıyla birlikte ABD’nin Türkiye’ye yönelik aldığı yaptırım kararları tek tek yürürlüğe girerken, önceki akşam 5 TL’yi aşan dolar dün sabah yeniden atağa geçti. Kur, öğleye doğru 5 lirayı bulurken, öğleden sonra 5.09 noktasına ulaştı. ABD, rahip Andrew Brunson serbest bırakılana kadar Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’ya yönelik yaptırım kararı aldığını açıkladı. ABD’nin kararı sonrası dolar 5 TL’yi aştı.

Faturalar cüzdan yakacak

Elektrik fiyatlarına fahiş zamlar gelirken, geçim sıkıntısı yaşayan yurttaş elektrik faturasını bile ödeyemiyor. CK Enerji Boğaziçi Elektrik Genel Müdürü Halit Bakal’ın verdiği bilgiye göre,İstanbul Avrupa yakasında ayda 85-90 bin abonenin elektriği faturasını ödemediği için kesiliyor. Bakal, “Avrupa yakasında 4.5 milyon abonemiz var. Her ay 3.7 milyon fatura kesiyoruz. bunların 500 bini ikinci ihbara kadar faturasını ödemiyor. Ayda 90 bin civarında kişinin elektriği kesiliyor” dedi.

Her ay 21 lira

Yurttaş bir taraftan faturalarını ödemekte zorlanırken diğer taraftan da gelen zamlarla faturalar her geçen ay kabarıyor. Bir ailenin 230 kilovatsaatlik asgari tüketim için aylık ödemesi gereken elektrik faturası 94.75 liradan 115.62 liraya çıktı. Elektrik Mühendisleri Odası’nın (EMO) yaptığı hesaplamaya göre Aralık 2017’de aynı tüketim için 95 lira ödeyen bir aile artık 21 lira daha fazla ödeme yapmak zorunda kalacak.

Çiftçiye yüzde 27

Sanayi aboneleri için yüzde 14’lük zamla yılbaşından itibaren kümülatif olarak yapılan elektrik fiyat artışı yüzde 26.7’ye ulaşmış oldu. Ticarethanelerde 1 Ağustos’tan geçerli yüzde 13.9’luk artışla, 2017 yılsonuna göre yapılan zam oranı yüzde 27.1’e tırmandı. Çiftçiler ise bu yıl elektriği yüzde 27.2 zamlı kullanacaklar. Bu zam tarımsal üretimi olumsuz etkileyeceği gibi gıda maddelerinde de enflasyonu arttıracak.

Beklentiler karamsar

Konuyla ilgili görüş bildiren Işık FX Genel Müdürü Veli Kocatürk, lirada çok pozitif ayrışma beklemediğini belirterek, “Hala piyasalarda ekonomik olarak ne gibi yaptırım olabilir beklentisi var, bu da tedirginliği artırıyor ve kurun 4.90’lara gerilemesini engelliyor” değerlendirmesini yaptı. Bluebay Asset Management Stratejisti Timothy Ash ise “Açıkçası, Türkiye piyasaları çok kırılgan. ABD bu aşamada büyük bir hasara yol açacak güce sahip. Eğer silahını çekerse, ABD-Türkiye ilişkilerinde geri dönüş yolu olmayabilir” dedi.

Korku filmi gibi

İş Yatırım tarafından yatırımcılar için hazırlanan günlük bültende de krizin piyasalara yansıması ‘korku filmi senaryosu’na benzetilirken, “ABD yaptırımları sıkıcı bir korku filmine döndü. Tam en kötüyü gördük diyorsunuz, katil düştüğü yerden kalkıp elindeki bıçakla yeniden vuruyor” tanımlaması yapıldı. Ekonomi yazarı Ali Rıza Güngen, faiz arttırımı olmadan doların 4.90 liranın altına düşmesinin zor olduğunu belirterek, “5 TL civarında dalgalanması beklenebilir, ancak ülke o kadar kötü durumda ki, bir bakan açıklaması yüzde 1 değer kazanmaya, bir mahkeme kararı yüzde 2 değer kaybına neden olabiliyor” diye konuştu. Ümit Akçay ise “Ekonomik yavaşlama yaşanırken herhangi bir nedenle yeni bir kur şokunun gelmesi durumunda, ekonomi yönetiminin uygulamaya çalıştığı ‘ılımlı dengelenme’ senaryosunun değil, ekonomik daralma ve enflasyonun aynı anda yaşandığı stagflasyonist ‘sert iniş’ senaryosunun yaşanması ihtimali artıyor” dedi.

Kaynak: Yeni Yaşam

İlginizi çekebilir