DİSK-AR İşsizlik ve İstihdam Görünümü Raporu’nu yayımladı: “Ümitsiz işsizlerde yüzde 117 artış yaşandı”

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) İşsizlik ve İstihdam Görünümü Raporu’nu yayımladı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Ağustos 2020 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarının değerlendirildiği raporda, “Ağustos 2020 verileri salgının en yoğun geçtiği nisan ve mayıs aylarından sonra kısmi bir gerilemenin görüldüğü ve ekonominin açıldığı dönemi yansıtıyor. Ancak istihdam ve işsizlikteki vahim tablo sürüyor” ifadeleri yer aldı

DİSK-AR İşsizlik ve İstihdam Görünümü Raporu’nu yayımladı: “Ümitsiz işsizlerde yüzde 117 artış yaşandı”

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) İşsizlik ve İstihdam Görünümü Raporu‘nu yayımladı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Ağustos 2020 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarının değerlendirildiği raporda, “Ağustos 2020 verileri salgının en yoğun geçtiği nisan ve mayıs aylarından sonra kısmi bir gerilemenin görüldüğü ve ekonominin açıldığı dönemi yansıtıyor. Ancak istihdam ve işsizlikteki vahim tablo sürüyor” ifadeleri yer aldı.

Devam eden değerlendirme ise şöyle oldu:

TÜİK’e göre dar işsizlik oranı (standart işsizlik oranı) 0,8 puanlık azalış ile yüzde 13,2 seviyesinde gerçekleşti. Yine TÜİK’e göre Türkiye genelinde işsiz sayısı 2020 Ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 456 bin kişi azalarak 4 milyon 194 bin kişi oldu. TÜİK açıkladığı dar tanımlı işsizlik oranı ve işsiz sayısı ile Covid-19’un istihdam üzerinde yarattığı tahribatı yansıtmıyor, tersine saklıyor. Nisan 2020’den bu yana uygulanan işten çıkarma yasağı nedeniyle TÜİK’in dar tanımlı/standart işsizlik verileri işgücü piyasalarındaki gerçek tabloyu yansıtmıyor. TÜİK’in Ağustos 2020 dönemine ait sonuçlarında yer alan dar tanımlı (resmî) işsizlik oranı ve işsiz sayısı Covid-19 döneminde yaşanan istihdam ve iş kaybını yansıtmayan ve tamamen TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniğinin yetersizliğinden kaynaklanan bir sonuçtur.

TÜİK’in işsizlik hesabı COVID-19’un etkilerini yansıtmıyor

TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniğinin COVID-19 gibi bir salgının etkilerini yansıtmaktan uzak olduğu vurgusunun yer aldığı açıklamada, “TÜİK, sadece araştırmanın yapıldığı referans haftasından geriye doğru 4 hafta içinde iş arayanları işsiz sayıyor. Oysa Covid-19 döneminde işten çıkarma yerine yaygın olarak kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği uygulanması nedeniyle milyonlarca işçi çalışmadığı halde istihdamda gözükmektedir. TÜİK’in yöntemine göre, kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği alan işçiler iş aramadıkları için işsiz sayılmıyor. İŞKUR’a göre bugüne kadar yaklaşık 3,5 milyon işçi kısa çalışma ödeneği ve 2 milyon 45 bin işçi de ücretsiz izin ödeneği (nakdi ücret desteği) aldı. Ancak TÜİK bu işçileri istihdamda kabul ediyor” denildi.

Kısa çalışma ödeneği alamayan, kayıt dışı veya kendi hesabına çalışıp işsiz kalanların önemli bir bölümü ise COVID-19 nedeniyle iş arama eğiliminde olmadığından işgücü piyasası dışına çıktığıd. TÜİK onları da işsiz saymadı.  Ayrıntısına aşağıdaki linkten ulaşabileceğiniz DİSK-AR tarafından hazırlanan raporda yer alan özet bulgular şöyledir:

“Geniş tanımlı işsiz sayısı 9,6 milyona yükseldi”

Ağustos 2020’de de COVID-19 ve ekonomik krizin işgücü piyasaları üzerindeki tahribatının sürdüğünü belirten DİSK-AR raporunda şu tespitler yer aldı:

  1. COVID-19 etkisiyle revize edilmiş geniş tanımlı işsiz sayısı ve iş kaybı Ağustos 2020’de 10,5 milyon olarak gerçekleşti.
  2. Revize edilmiş geniş tanımlı işsizlik ve iş kaybı yüzde 29,3 olarak hesaplandı.
  3. COVID-19 Ağustos 2020’de en az 2 milyon 159 bin yeni eşdeğer istihdam kaybına yol açtı.
  4. Geniş tanımlı işsiz sayısı 9,6 milyona yükseldi.
  5. Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 26,7 olarak gerçekleşti.
  6. İstihdam bir yılda 975 bin kişi azaldı.
  7. İstihdam oranı yüzde 43,9’a geriledi.
  8. İşbaşında olanların sayısı son bir yılda 1 milyon 471 bin kişi azaldı.
  9. Ümitsiz işsizlerin sayısı bir yılda 613 binden 1 milyon 331 bine yükseldi.
  10. Kadınlar COVID-19’dan daha fazla etkileniyor: Kadın işgücü yüzde 7, kadın istihdamı yüzde 5,1 azaldı.

Grafik 1: COVID-19 Döneminde İşsizlik ve İş Kaybı (Ağustos 2020) (Bin)

İstihdam azalmaya devam ediyor

TÜİK verilerine göre işgücü son bir yılda 1 milyon 431 bin azalarak 33 milyon 180 binden 31 milyon 749 bine geriledi. İstihdam Ağustos 2019-Ağustos 2020 arasında 975 bin azalarak 28 milyon 529 binden 27 milyon 554 bine geriledi. Ağustos 2019’da 26 milyon 657 bin olan istihdam içinde olup işbaşında olanların sayısı 1 milyon 471 bin kişi azalarak 25 milyon 186 bine geriledi. İşbaşında olmayanların sayısı ise son bir yılda 496 bin kişi artarak 1 milyon 872 binden 2 milyon 368 bine yükseldi. (Tablo 1)

Tablo 1: Covid-19 Etkisiyle İşsizlik ve İstihdam Verileri (Ağustos 2019-Ağustos 2020)

Grafik 2: Cinsiyete Göre İşsizlik Oranları (Ağustos 2019-Ağustos 2020) (Yüzde)

İşsizlik artmaya devam ediyor

Türkiye ekonomisi uzun bir süredir istihdam yaratma kapasitesini kaybetmiş durumda. Ağustos 2018’den itibaren istihdamın düşme eğilimi sürüyor. COVID-19 etkisiyle istihdam kaybı hızlanmaya devam ediyor. Ağustos 2019’da 28 milyon 529 bin olan toplam istihdam son bir yılda 975 bin kişi azalarak 27 milyon 554 bine geriledi. Böylece son bir yılda istihdam yüzde 3,4 azaldı (Tablo 1, Grafik 3).

Grafik 3: İstihdam Edilenlerin Sayısı (Ağustos 2019-Ağustos 2020) (Bin)

Kadın işgücü ve istihdamı daha olumsuz etkilendi

Bütün veriler kadın işgücünün erkeklere göre COVID-19’dan daha olumsuz etkilendiğini gösteriyor. Kadınlar COVID-19 döneminde ücretli istihdamdan daha fazla çekilmek zorunda kaldılar. Bütün veriler kadın işgücünün erkeklere göre COVID-19’dan daha olumsuz etkilendiğini gösteriyor. Kadınlar COVID-19 döneminde ücretli istihdamdan daha fazla çekilmek zorunda kaldılar. COVID-19 bakım emeğine (hasta bakımı, çocuk bakımı, yaşlı bakımı, ev hijyeni gibi) olan ihtiyacı artırdı. Bu duruma çözüm üretilemediği için kadınlar daha fazla istihdam dışına çıkıyor. Öte yandan işletmelerde yaşanan zorluklar da kadınların COVID-19 döneminde erkeklere göre daha fazla istihdamdan ayrılmasına yol açıyor. Sonuç olarak COVID-19 döneminde kadınların ev içi iş yükü çok daha fazla arttı. Ağustos 2019’da kadınların işgücüne katılma oranı yüzde 35 iken Ağustos 2020’de bu oran yüzde 32 düştü. Ağustos 2019’da yüzde 73,2 olan erkeklerin işgücüne katılma oranı Ağustos 2020’de yüzde 69,6’ya geriledi (Tablo 2, Grafik 4). Ağustos 2019’da toplam istihdam oranı yüzde 46,3 iken 2,4 puan azalarak Ağustos 2020’de yüzde 43,9’a geriledi. Ağustos 2019’da yüzde 64,2 olan erkeklerin istihdam oranı Ağustos 2020’de yüzde 61,3’e geriledi. Ağustos 2019’da yüzde 28,9 olan kadınların istihdam oranı ise Ağustos 2020’de yüzde 27’e geriledi. Toplam istihdam son bir yılda 3,4 puan azalmışken kadınlarda yüzde 5,1 ve erkeklerde yüzde 2,6 azaldı.

Tablo 2: Cinsiyete Göre Covid-19 Etkisiyle İstihdam ve İşsizlik (Ağustos 2019-Ağustos 2020) (Bin) (Yüzde)

Grafik 4: Cinsiyete Göre İşgücüne Katılma ve İstihdam Oranı ile İşgücü ve İstihdamdaki Yıllık Değişim (Ağustos 2019-Ağustos 2020) (Yüzde)

“Ümitsiz işsizlerde yüzde 117 artış”

İşgücüne dahil olmama nedenleri kategorisinde yer alan ve son dönemlerde artış eğiliminde olan ümitsiz işsizler ve iş aramayıp çalışmaya hazır olanların (diğer) sayısı COVID-19 nedeniyle artmaya devam ediyor. Son bir yılda ümitsizlerin sayısı 718 bin kişi artarak 1 milyon 331 bine ulaştı. İş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ise 1 milyon 117 bin kişi artışla 1 milyon 635 binden 2 milyon 752 bine yükseldi (Tablo 1, Grafik 6). Bu durum iş arama eğiliminin azalmasına işaret etmektedir. Dar tanımlı işsizliğin düşük görünmesinin önemli nedenlerinden biri işsizlerin iş bulamayacaklarını veya iş olmadığını düşünerek iş arama eğiliminde olmamalarıdır. Ümitsiz işsizler ve iş aramayıp çalışmaya hazır olanlara ilişkin yöntemsel açıklama raporun ekinde yer almaktadır.

Grafik 6: İş Bulma Ümidini Kaybedenlerin ve İş Aramayıp Çalışmaya Hazır Olanların Sayıları (Haziran 2019-Ağustos 2020) (Bin)

İşsizlikle mücadele önerileri

DİSK-AR raporunu tamamlarken işsizlikle mücadele önerileri olarak şu maddeleri sıraladı:

  1. İşten çıkarmalar COVID-19 süresince kesin olarak yasaklanmalı.
  2. İşsizlik sigortasından yararlanma koşulları ve ödenek miktarı iyileştirilmelidir.
  3. COVID-19 koşullarında işsizlik ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanmada ön koşul aranmamalıdır.
  4. İşsizlik Sigortası Fonu’nun amaç dışı kullanımına son verilmelidir.
  5. “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
  6. İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
  7. İş başında eğitim adı altında çırak, stajyer, kursiyerlerin ve bursiyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
  8. Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
  9. Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
  10. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
  11. Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
  12. Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimî işçi statüsüne geçirilmelidir.
  13. Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.

Kaynak: Sendika.Org

İlginizi çekebilir