AKAM Başkanı Özkiraz: Yerel seçim için makas daraldı; AKP yüzde 38, CHP 33

Türkiye Mart 2019’da yerel seçime gidiyor. Araştırma şirketleri de şimdiden sahadaki çalışmalarına başlamış durumda. Avrasya Kamuoyu Araştırma Merkezi (AKAM) Başkanı Kemal Özkiraz da sahadaki yerini alan isimlerden biri. Yerel seçim hazırlıkları başladığından beri 45 ili gezen ve toplamda 70 bin civarı kişiyle görüşme yaparak değerlendirmelerde bulunduklarını söyleyen şirketin başkanı Özkiraz ile önümüzdeki yerel seçimi enine boyuna konuştuk.

‘AKP’nin toplumla bağı kopuyor, MHP’ninse güçleniyor

Bir kamuoyu araştırmacısı olarak, 24 Haziran seçimlerinde MHP’nin AKP’den oy alacağını sadece siz bildiniz. Şimdi de Mart’taki yerel seçimlerde, MHP’nin oy patlaması yapacağını öne sürüyorsunuz. MHP hangi partilerin seçmeninden ne kadar oy alacak?

MHP, AKP’den kopan ama henüz muhalefet tarafına da geçmemiş seçmen grubundan oy alacak. Bu seçmen grubunu ağırlıklı olarak İç Anadolu ve Karadeniz oluşturuyor. Buradan gelecek oylarla MHP yüzde 14-15 bandını zorlayacak.

AKP, 24 Haziran’dan daha fazla mı MHP’ye oy kaptıracak yani?

Kesinlikle.

‘Muhafazakarlar Erdoğan’ın hatalarını sahiplenmek istemiyor ve MHP’ye geçiyor’

MHP ile AKP hangi konularda aynılaşıyor ya da farklılaşıyor ki MHP,  AKP’nin tabanını kendisine aktarıyor?

Bariz farklıları yok. Ancak AKP’nin toplumla bağı MHP’ye göre çok zayıfladı. AKP artık daha çok devlet ve bürokrasi partisine dönüştü.

MHP ne oldu?

MHP, AKP’ye nazaran toplumun daha içerisinde bir parti görünümünde. Özetle, AKP’nin bizzat milliyetçileştirdiği seçmen aslında MHP’ye geçiyor.

‘MHP’nin oyu çok artacak’

Sözlerinizden anladığım AKP,  MHP ile aynılaşıyor. Seçmen nasıl bir akıl yürütmeyle davranıyor da yine ‘aynı partiye’ oy veriyor?

Seçmen, her iki parti arasında ideolojik bir fark görmüyor. Ancak AKP’yi savunmak milliyetçi muhafazakar kesim için artık çok zor. Seçmen bundan böyle Erdoğan ve AKP’nin hatalarını sahiplenmek istemiyor. MHP’nin etkisi de zaten tam bu noktada devreye giriyor.

Özetle ne yapıyor MHP?

MHP sanki AKP’nin ‘günahlarına, hatalarına’ ortak değil de, onlara rağmen devleti ayakta tutma pozisyonunda duruyor ve bunu da seçmene satıyor. Bu yüzden MHP’nin oyu çok artacak.

‘Suriyeliler ümmetçiliği bitirdi Türkçülüğü öne çıkardı’

AKP bugüne dek hep ‘ümmet’ dedi. Türklük kelimesini kullanmadı. Ümmet tutmadı mı? 

Muhafazakarlar Türkiye’yi yönetirken ümmet söylemi tutuyordu. Sonra aniden muhafazakarlıktan milliyetçiliğe döndüler. Bu sırada toplumu da milliyetçilileştirdiler. Yani muhafazakar-milliyetçiler, milliyetçi-muhafazakarlar oldu. Suriyelilerin gelişi de ümmetçiliğin rafa kalkmasında Türkçülük ve Turancılığın öne çıkmasında etken oldu.

‘Erdoğan’ın Bahçeli’den başka tutanacağı dal kalmadı’

AKP gibi çok sık anket yaptıran bir partinin MHP’nin kendisini erittiğini görmemesi imkansız. Bu tabloya rağmen AKP neden ısrarla MHP ile koalisyon ortaklığı yapıyor?

AKP’nin MHP’den başka bir tercih hakkı da şansı da yok. Erdoğan artık tamamen bir cenderenin içinde ve Bahçeli dışında tutanacağı başka hiçbir dal kalmadı.

AKP’nin 16 yıldır en sağlam tabanının esnaf olduğunu biliyoruz. Oysa bugün zabıtalar ve bekçilerin uygulamalarından esnaf çok rahatsız. AKP, kemikleşmiş tabanını oluşturan esnafı kaybetmeyi nasıl göze alıyor? 

Göze alıyor çünkü Erdoğan ciddi ekonomik sıkıntı yaşayan esnafın kendisinden koptuğunu biliyor. Bu yüzden “Bu kez de esnaf kesimi halkın önüne atayım” diyor.

Esnaf ve tüccar kesimlerin AKP’yi terk etmesi nasıl sonuç verecek? 

Esnaf, AKP’nin temeliydi. Şimdi bu kayıp iktidar partisinin temelinde derin bir çatlak oluşturuyor.

Nasıl yani?

Şöyle bir sonuç yaşanacak: Türkiye’nin taşrasındaki esnaf, MHP ve İYİ Parti’ye, batı metropollerindekiler de CHP’ye oy verecek.

‘CHP merkeze oturdu’

Kılıçdaroğlu, Parti Meclisi toplantısında partisine ‘Sağın dilini de kullanalım’ dediği için çok eleştirildi. Bir partinin kazanmak için karşı partilerin seçmenin de oyuna ihtiyacı olmaz mı? 

Mutlaka olur. Karşı taraftan oy alamadığınız sürece yüzde 48-52 dengesini bozamazsınız. Bunu zaten 24 Haziran’da gördük. Kılıçdaroğlu, “Sağın dilini de kullanalım” derken “Sağın fikirlerini kullanalım”ı kastetmedi. Bu dili kullanmanın da en doğru zamanı şimdi çünkü o dilden hoşlanan insanlar artık AKP iktidarından memnun değil. Zaten Kılıçdaroğlu CHP’yi sağa çekmek istemiyor ki.

Ne yapmak istedi?

CHP’yi merkeze oturtmak, merkezin tek partisi yapmak istedi. Kılıçdaroğlu AKP’nin merkezin dışına çıkacağını biliyordu. Dolayısıyla CHP’yi herkes tarafından oy verilen bir parti haline getirmeye çalışıyordu.

Getirebildi mi peki?

Bundan 10 sene önce “CHP’ye asla oy vermem” diyenler yüzde 70’lerdeyken şimdi bu oran yüzde 30-40’larda seyrediyor. CHP bu yüzden Mart’taki seçimde meyvelerini toplayacak.

‘Yolsuzluklar artık AKP’li seçmenin gözüne batıyor’

Sahadaki gözlemlerinize gelelim… 45 ilde 70 bin kişiyle yüz yüze görüşerek değerlendirmelerinizi yaptığınızı söylüyorsunuz. AKP, Türkiye genelinde MHP’ye çok sayıda belediye kaptıracak mı? 

Evet. Ege ve Akdeniz’deki AKP belediyelerinin çoğu için seçmen bu kez MHP’ye oy verecek. Bu anlaşılır çünkü AKP’nin buralardaki belediyeciliği artık başarılı değil. Seçmenin bugüne dek tolere ettiği ‘yolsuzluklar’ artık çok göze batıyor.

Yerel seçimlerin kaderini ne belirleyecek peki?

Seçimin kaderini CHP ve İYİ Parti’nin il ve ilçeler bazındaki ittifakı belirleyecek. İki parti arasında, “Bazı il, ilçelerde sen aday çıkarma bazı büyükşehirlerde de ben çıkarmayayım” şeklinde bir anlaşmanın yapılması şart.

Aksi halde ne olur? 

Aksi halde CHP belki bir-iki büyükşehiri kaybeder ama İYİ Parti hemen hiçbir yerde önemli belediye kazanamaz. Toplumsal muhalefet İYİ Parti’yi ‘hain’ ilan eder ve bu durum İYİ Parti’yi bir sonraki genel seçimde ciddi etkiler.

‘CHP’li seçmen küskünlüğü aştı’

24 Haziran genel seçimlerinden sonra CHP seçmeninde bir küskünlük oluşmuştu. Bu küskünlük devam ediyor mu? CHP seçmeni sandığa gidecek mi? 

Büyük çoğunluğu küskünlüğü aştı. Yüz yüze görüşmelerimizde seçmen önce CHP’ye olan kızgınlığını anlatıyor, sonunda da “Ne yapacağız? Belediyeleri de mi kaptıralım, gidip vereceğiz yine”diyor. Bir de yerel seçimlerde adayların beğenilip beğenilmemesi de küskünleri sandığa götürecek.

Küskünlerin yüzdesini verebiliyor musunuz? 

Anketlerimizde yalnız CHP’ye değil, “Muhalefete oy vermeyeceğim artık” diyenler yüzde 1 seviyelerinde. Ancak yerel seçim sırasında mahalle baskısı devreye girecek ve yine sandığa gideceklerdir.

‘İstanbul hala çok kritik’

Yerel seçimlerin en önemli illerinden İstanbul ve Ankara ile devam edelim. İstanbul’u çok kritik buluyorsunuz. İstanbul hangi partiler için riskli? 

Muhalefet için. Muhalefet ortak bir aday çıkarsa da İstanbul hala kritik. Bu noktada İstanbul için sağı ürkütmeyecek bir aday çıkarılması şart.

Cumhuriyet’in haberine göre, CHP üyeleri en çok Muharrem İnce’yi İstanbul Belediye Başkanı olarak görmek istiyormuş. Sizce İnce’nin şansı var mı? 

CHP’nin tabanından İnce’nin isminin çıkması anormal değil. Ancak İstanbul’u sadece CHP tabanının istediği aday ile kazanamazsınız. İstanbul’u almak için İYİ Parti, AKP ve MHP’den de oy almanız gerekiyor.

‘Muharrem İnce anketlerde İstanbul’u alamayacak isim olarak çıkıyor’

Muhalefet seçmeni İnce’nin adaylığını desteklemez mi?

Hiçbir anketimden İnce’nin İstanbul’u kazanabileceği çıkmıyor. Aksine CHP’nin İstanbul’u kazanamayacak ender adaylarından biri olarak görülüyor İnce.

‘İYİ Parti seçmenine göre göre İnce’nin Erdoğan ile atışması danışıklı dövüştü’

Son genel seçimlerde yüzde 30 oy almış İnce’nin kazanma şansının bu kadar düştüğünü neye dayanarak söylüyorsunuz?

İncenin oyu düştü çünkü İnce, İYİ Parti seçmeninden tek bir oy bile alamıyor. İYİ Partili seçmene göre İnce’nin, Erdoğan ile seçim kampanyasındaki atışmaları bir danışıklı dövüştü. Amaç da Akşener’i yarış dışı bırakmaktı.

Peki muhalefetin İstanbul için nasıl bir adaya ihtiyacı var sizce?

İstanbul’da AKP-MHP seçmeninden oy alabilecek birine ihtiyaç var. Konjonktür Abdüllatif Şener’i zorlayacaktır.

Niye?

AKP- MHP ittifakını Şener zorlar. Son seçimlerde Konya’da CHP’nin oyunu yüzde 1 artırdı. Şener’in Sivaslı olması nedeniyle İstanbul’da 8-10 puanı olan Sivaslı ve Tokatlı kitleden de kendisine oy gelecektir. Ayrıca Kürtlerden de rahatlıkla oy alan bir isim.

‘Mansur Yavaş CHP’nin değil, İYİ Parti’nin adayı olmalı’

Peki, Ankara için durum ne?

Ankara için konuşulan isim Mansur Yavaş ama burada bir sorun söz konusu. Yavaş, CHP adayı olursa sağdan sola geçişkenlik çok az. Ama İYİ Parti’den aday olur, CHP’de karşısına aday çıkarmazsa Yavaş, Ankara’yı kazanır.

Bu neden sorun olsun, CHP ve İYİ Parti bu formülde birleşemez mi? 

CHP’nin en güçlü örgütü Ankara’dır. Genel Merkez ve Meclis’te de ağırlığı çoktur. Dolayısıyla CHP’nin Ankara’ya adaysız girmesi ihtimal dışı gibi duruyor.

‘CHP en çok oyu HDP’den değil, İYİ Parti’den alacak’

HDP yerel seçimlerde Güneydoğu’daki kayyumlarla yarışacak. Seçmen, seçilmişlerin mi yoksa ‘atanmışların’ mı yanında duracak?

HDP, Diyarbakır, Mardin ve Van olmak üzere kayyum atanan belediyelerin tamamını geri alacak. Ayrıca iyi bir adayla Şanlıurfa’yı da çok zorlayabilir.

HDP’den CHP’ye oy gidecek mi yerel seçimde? 

Evet, çok gidecek ama CHP’ye en çok İYİ Parti’den oy gelecek.

Niye?

Yerel seçimler tamamen iki adaylı bir seçime döndü. Yani muhalefetin adayları ve iktidarın adayları yarışacak. Muhalefetin en güçlü adayıysa CHP. Güneydoğu’yu saymazsak İYİ Parti’nin ikinci olduğu yer yok denecek kadar az.

Ya HDP?

HDP de öyle. Özetle AKP’nin karşısında en büyük güç CHP olacak. Seçmen de kazanma ümidi olana yönelecek. Geçen seçimlerde de bu olmuştu, yine aynısı olacak.

‘Akşener genel seçim için çalışıyor’

Yerel seçimlerde CHP’nin güçleneceğini söylediniz. Genel seçimlerde de İYİ Parti’nin güçleneceğini savunuyorsunuz. Neden? 

Bence Akşener yerel seçim için değil asıl genel seçim için çalışıyor. İYİ Parti genel seçimlerde çok ciddi oy alacak.

Neye dayanarak söylüyorsunuz bunu?

Bakın, İYİ Parti en başından beri merkez değil, merkez sağ parti olmayı vaat etmişti. Merkez sağa oynuyor çünkü diğer tarafta zaten bir tane merkez var.

O kim?

CHP. Tüm paydaşların önünü açtığı bir seçimde bile CHP’nin yüzde 23 aldığını ve daha aşağı gitmediğini gördük. Bunu Akşener de gördü. Akşener bu yüzden daha çok AKP ve MHP seçmeninden oy almaya çalışıyor. Akşener’inki çok doğru bir strateji.

Yerel seçim tahminleriniz şimdilik ne yönde? 

Karasızları da dağıttığımızda AKP’nin 36-38 bandında olmasını bekliyorum. MHP, 14-15. CHP ise net şekilde Muharrem İnce’nin oranını geçecek. 3 Kasım’dan bu yana CHP ile AKP arasındaki makasın en dar olduğu seçim bu olacak. CHP 32-33 bandında.

İYİ Parti ve HDP’nin oy oranı nasıl gözüküyor? 

İYİ Parti, CHP ile bazı illerde karşılıklı aday çıkarmama yoluna giderse yüzde 10’u geçer. Eğer her yerde aday çıkarırsa, yüzde 6-7’lerde kalır. HDP de yüzde 7-9 civarında diye tahmin ediyorum.

‘AKP-MHP ittifakının oyu yüzde 47-48’i geçemiyor’

AKP ve MHP ittifakının toplam oy oranı artıyor mu peki?

Hayır, artmıyor. İkisinin toplamı yüzde 50’nin altında kalıyor. Yüzde 47-48’leri geçemez gibi duruyor.

Neden artmıyor?

Artmıyor çünkü 24 Haziran’da MHP’ye, İYİ Parti, CHP ve HDP’li kitleden gelen bir geçişkenlik olmadı. AKP’de durum aynı. MHP dışındaki partilerden kendisine oy gelmiyor. Ayrıca bugün ekonomi, hukuk vs. her şey 24 Haziran’ın da çok gerisine düştü. Dolayısıyla AKP-MHP’nin doğal olarak bir oy kaybı var.

‘En büyük oy kaybını AKP yaşayacak’

En büyük oy kaybını hangi parti yaşayacak? 

AKP yaşayacak. Üç-dört puanını MHP’ye kaptıracak. AKP’den CHP’ye de çok ciddi bir oy gidecek. Beyaz yakalı, esnaf ve batılı tarzda yaşayan, yaşamak isteyen AKP kitlesi CHP’ye oy verecek.

İstanbul ve Ankara’yı konuştuk. Diğer büyükşehirlerde ne olacak? 

İzmir, Aydın, Muğla, Hatay’ı CHP alacak. İzmir’de AKP’nin elinde yedi ilçe var. Torbalı hariç diğerleri İYİ Parti’nin adaylarına verilirse İzmir’deki tüm ilçeler muhalefete geçebilir.

Eskişehir ve Bursa’da durum nasıl gözüküyor? 

Eskişehir’de eğer AKP-MHP ittifakı olmazsa CHP yine kazanacak. Bursa’da AKP önde ancak CHP iyi bir adayla zorlayacaktır. Ayrıca Kocaeli’de CHP iyi bir adayla büyükşehiri kazanamasa da ciddi ilçeleri ve körfezleri alabilir.

‘Adayların açıklanmasını bekleyen kararsızların oranı yüzde 25’

CHP’nin elindeki doğru adaylarla büyükşehirleri koruyacağını söylediniz. Yeni yerler alacak mı peki? 

Alacak. Adana, Antalya, Balıkesir, Mersin CHP’ye geçecek. Manisa mevcut belediye başkanının pozisyonuna bağlı olarak kazanılabilir.

Yerel seçimlerde kararsızlar daha mı çok olur? 

Evet. Kararsızlıkları da adayları beklemelerinden onlara bakarak oy kullanmalarından kaynaklanır. Araştırmalarımıza göre şu anda yüzde 25 adayları bekliyor, ona göre oy kullanacağını söylüyor.

Beğendikleri aday karşıt oldukları partinin adayı olduğunda ne yaparlar peki? 

Beğendikleri adaya çok rahatlıkla hangi partinin adayı olursa olsun oy verirler. Özellikle de küçük yerlerde.

‘2019’da erken genel seçim yapılacak’

Yerel seçimler Türkiye siyasetindeki ittifakları etkileyecek ve değiştirecek mi? 

Bence değiştirecek. MHP çok oy alacak, AKP’nin oyları azalacak. AKP’ye bu ortaklığın bir faydası kalmayacak. MHP daha fazla etkinlik isteyecek. Erdoğan da zayıf ortak pozisyonunda bir hükümet yürütmek istemeyecek. Bunun da sonu erken genel seçim olur.

MHP tahmin ettiğiniz gibi çok oy almaz ve AKP güçlenirse ne olur?

O zaman da MHP bu ittifakın kendisine hiçbir şey kazandırmadığını görecek ve AKP’den ayrılmak isteyecektir. Yine erken genel seçim kaçınılmaz olur.

İkisinin birden kazanma ihtimali yok mu?

Hayır yok. Dolar 3 lirayken alamadığınızı 5 lirayken hiç alamazsınız. İkisinin birden kazanma olasılığı yok, kaybetme olasılığı var. Her halükarda tüm sonuçlar Türkiye’yi erken genel seçime götürecek.

Sizce erken genel seçimin tarihi ne olacak? 

Kasım 2019 gibi düşünüyorum.

Kaynak : Diken

İlginizi çekebilir