Tarihteki en ölümcül salgın hastalıklar

Çin’de ortaya çıkan korona virüsü dünya gündeminde ilk sıradaki yerini korumaya devam ediyor. İnsanlık tarih boyunca çok farklı salgın hastalıkla mücadele etmek zorunda kaldı. Tıptaki gelişmeler ve önleyici sağlık hizmetleri önemli bir ilerleme sağlasa da son örnekte de görüldüğü üzere bugün de salgın hastalıklarla karşı karşıya kalmaya devam ediyoruz.

Mikro organizmalar bizden çok daha uzun süredir dünyada yaşıyor ve dayanıklı olup soylarını devam ettirmek konusunda da kararlı görünüyorlar. Peki tarihteki en ölümcül salgınlar neler? İşte insanlığın savaştığı en önemli hastalıklar…

1) Antoninus (Galen) salgını

MS 165-180 yılları arasında Roma İmparatorluğu’nda yaşanmış olan ve doğu seferlerinden dönen askerler tarafından getirilmiş salgın bir hastalık olan Antoninus vebası günde 2 bin kişinin ölümüne neden olmuştu. Bilinen bu ilk büyük veba salgınında imparatorluk toplam nüfusunun yüzde 30’unu yitirmişti.

2) Jüstinyen Vebası

541-542 yılları arasında Bizans İmparatorluğu, ama özellikle başkenti Konstantinopolis’i, Sasani İmparatorluğu, Akdeniz etrafında bulunan liman şehirlerini etkileyen bu salgın tarihteki en büyük veba salgınlarından biri olarak gösteriliyor. İlk salgında yaklaşık 25 milyon sonra gelen 200 yıl boyunca tekrarlarında 50 milyon kişinin bu öldüğü düşünülüyor. Salgına farelerin tüyleri arasına gizlenen ve bir milimetreden küçük ‘Xenopsylla’ isimli uçucu bir böceğin, midesinde taşıdığı veba bakterisinin neden olduğu biliniyor.

3) Kara Veba

75 ila 200 milyon arasında insanı öldürdüğü belirtilen Kara Veba salgını 1346-1353 arasında yaşandı. Salgının sonunda Avrupa nüfusu yüzde 30 ila yüzde 60 arasında azaldı. Salgın toplumda tanrının ve kilisenin sorgulanmasına da neden olarak rönesansın başlangıcının gerekçeleri arasına girdi.

4) Amerika yerlileri arasında suçiçeği salgını

Avrupalıların ayak basması ile birlikte daha önce hiç tanışmadıkları hastalıklarla karşılaşan yeni kıtanın yerlilerinin bağışıklık sistemleri Avrupalılar gibi gelişmemişti. Bu yüzden suçiçeğine karşı geliştirilen ilaçlar onlara yetmedi. Milyonlarca insan öldü ve kıtadaki yerli nüfusun yüzde 90’ı yok oldu.

5) Cocoliztli salgınları

Meksika’da 16. yüzyılda birkaç farklı hastalığın aynı anda ortaya çıkması ile başlayan dönem ‘cocoliztli salgınları’ olarak adlandırıldı. Balıklarda bulunan ‘salmonella bakterisi’ kaynaklı olduğu düşünülen salgınların 1520-1576 arasında 15 milyona yakın insanı öldürdüğü, Maya uygarlığı için de sonun başlangıcını oluşturduğu biliniyor.

6) Yedi farklı Kolera salgını

Tarihteki yedi büyük kolera salgını yaşandı. En ölümcülü ve üçüncüsü 1852-1860 arasındakiydi . Koleranın başlıca nedeninin içme sularının kirlenmesi olduğu da bu salgınla anlaşıldı: İnsan dışkıları ve atıkları aynı zamanda içme ve pişirme için kullanılan su kaynaklarına döküldüğü Ganj’ın aktığı Hindistan felaketin en büyük boyuta ulaştığı ülkeydi.

7) Üçüncü Veba salgını

Çin’de 1855-1859 arasında başlayarak dünyaya yayılan salgın sadece Çin ve Hindistan’da 12 milyon insanın ölümüne neden oldu. Salgına ‘Jüstinyen Vebası’ ve ‘Avrupa’nın Kara Vebası’nın yanısıra ‘Üçüncü Veba’ da denildi.

8) Birinci Dünya Savaşı sırasındaki tifüs salgını

1914-1918 arasında Tifüs bakterisini taşıyan bitlerin neden olduğu salgın savaşla birlikte geldi. Avrupa ve Asya’da 25 milyon kişi hastalandı. Sadece Sovyetler Birliği’nde 3 milyon kişi öldü.

9) 1918 İspanyol Gribi salgını

Bizde İngilizceden çeviri nedeniyle Birinci Dünya Savaşı’ndan itibaren “İspanyol nezlesi” olarak bilinse de son yıllarda ‘kuş gribi’ olarak tekrar adından söz ettiren hastalık ilk ortaya çıktığında dünya genelinde 50 ila 100 milyon arasında sağlıklı insanın ölümüne neden oldu.

10) Asya gribi

1957-1958’deki ‘Asya gribi’ 4 milyon, 1968-1969’daki ‘Hong Kong virüsü’ ise 2 milyon kadar kişinin ölümüne neden oldu.

11) HIV (AIDS) virüsü

20. yüzyılın ortalarında maymunlardan insana geçtiği anlaşılan HIV virüsünün saptanabilen ilk örneği 1959’da Kongo’da görüldü. Ne var ki, teşhisi ve adı ancak 1980’lerde konuldu. Son 30 yılda 36 milyon insanın hayatına mal olan virüsün kesin tedavisi halen bulunamadı.

12) SARS salgını

2003’te Çin’de başlayan ve 8 bin kişinin etkilendiği ağır akut solunum yolu yetersizliği sendromu (SARS) nedeniyle dünya genelinde 800’den fazla, Çin’de de 350 kişi yaşamını yitirdi.

Kaynak: DUVAR

İlginizi çekebilir