90’lardan bugüne gazete manşetleri Newroz’u nasıl gördü?

90’dan bugüne Newroz ile ilgili atılan gazete manşetleri iktidarın politikalarıyla uyum içinde oldu.

90’lardan bugüne ana akım medyanın 21 Mart Newroz kutlamalarına yaklaşımı iktidardaki partilerin yaklaşımına göre şekillendi.

90’larda Newroz kutlamalarına neredeyse yer vermeyen ya da çatışmacı bir dil kullanan iktidar kontrolündeki medya, 2000’li yıllarda kısmen de olsa görmeye başladı. Çözüm süreci ile birlikte Newroz ana akım medyanın da birinci gündemleri arasında yer aldı. “Diyarbakır’dan tarihi gün” şeklinde haber servis eden gazeteler ve televizyonlar, çatışmalı sürecin tekrar başladığı 2016 yılı ve sonrasında bir kez daha Newroz kutlamalarına karşı 90’ların diline dönüş yapmaya başladı.

Mezopotamya Haber Ajansı yıl yıl gazete manşetlerini derledi:

90'lardan bugüne gazete manşetleri Newroz'u nasıl gördü?

ANA AKIM MEDYADA 90’LI YILLARIN ÇATIŞMACI DİLİ HAKİMDİ

Yeni Ülke gazetesi, 1992 Newroz’unu “Newroz piroz be” manşeti ile duyurdu. Milliyet Gazetesi ise Newroz kutlamalarını “Adana, Şırnak ve Cizre’de büyük çatışma; biri polis 24 ölü: Bayram değil isyan” başlığı ile manşetine taşıdı.

1994 yılında Milliyet gazetesi sür manşetinde, Avrupa’dan gelip Newroz kutlamalarına katılanları hedef göstererek, “Nevruz’un akbabaları” başlığını attı. Haberde İstanbul’daki kitlesel bir Newroz fotoğrafı kullanıldı.

1999 yılındaki Newroz’da PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın Türkiye’ye getirilişi nedeniyle Abdullah Öcalan’ın özgürlüğü talep edildi. Milliyet gazetesi Newroz haberlerini “Nevruz’da bol gözaltı” başlığı ile servis etti.

2001 yılında Yedinci Gündem gazetesi Newroz’u “Newroz’da 1 milyon kişi ‘Halkın programını’ yazdı: Yer gök görkem” başlığıyla manşetine taşıdı. Milliyet gazetesi 24 Ocak 2001’de suikast sonucu öldürülen Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okan üzerinden “Gaffar da Nevruz’daydı” başlığıyla kutlama haberini servis etti.

2003 yılında ise gazeteler Newroz haberlerini hiç görmedi. Gazeteler tüm sayfalarını Irak savaşına ayırdı.

ERDOĞAN’IN KUTLAMALARINA YER VERİLDİ

2006’da Milliyet gazetesi, “Protokol ateş üzerinde” manşeti ile devlet erkanının “Nevruz” kutlamalarını haberine taşıdı. İç sayfada yer verilen Kürtlerin Newroz kutlamaları için ise “PKK gösterisi gibi” başlığı ile servis edildi. Haber iç sayfa manşetinde dönemin başbakanı Tayyip Erdoğan’ın Newroz mesajını “Erdoğan’dan Nevruz mesajı” ile servis etti.

Milliyet gazetesi, Newroz kutlamaları için devlet erkanının katıldığı programları haber olarak gördü. Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı “Nevruz” kutlamaları için “Şiirle barış mesajı” başlığı attı. Kürtlerin Newroz’u  için tam sayfa ayıran gazete “Renkli ve olaylı” başlığı kullandı. Gazete sayfa adını da “Nevruz” olarak verdi.

2010: NEWROZ BÜTÜN GAZETELERDE

2010 yılında ise birçok gazete Newroz’u sayfalarına taşıdı. Newroz’a kısmi anayasa değişikliği gölgesinde gidildi. Günlük gazetesi, “Yer gök Newroz” ve “Milyonlar evet dedi” manşeti ile okuyucu ile buluştu. Cumhuriyet gazetesi “Nevruz kutlandı” manşeti ile hem Diyarbakır Newroz’unu hem de resmi  “Nevruz” kutlamalarına yer verdi.

Milliyet gazetesi, “Yüzbinler Newroz’u olaysız kutladı” başlığı ile haber yaparken, “Diyarbakır’da yüz binlerin toplandığı meydana Öcalan damgasını vurdu” notu düştü.

Sabah gazetesi ise “İşte açılım Nevruz’u: Sıfır olay” manşeti ile duyurdu. Gazete sadece İstanbul ve Diyarbakır’da 400 bin kadar kişinin Newroz kutlamalarına katıldığını yazdı.

Sözcü gazetesi “Nevruz değil Apo şov” başlığı atarken, Star gazetesi “Nevruz’un dili barış” manşeti ile haberi duyurdu. Yenişafak gazetesi ise Abdullah Gül’ün katıldığı Ankara “Nevruz”una dikkat çekerek, “Cumhurun Nevruz’u” başlığı ile manşetten gördü.

2012: MANŞETLERİ TEK MERKEZDEN!

2012 yılında ise 21 Mart günü dışında Newroz’un kutlanması İçişleri Bakanlığı’nca yasaklandı. İstanbul’da Hacı Zengin isimli yurttaş saldırı esnasında yaşamını yitirdi. Gündem gazetesi yasağa rağmen sokaklara çıkan yüzbinlerin mücadelesini “Newroz Meydan Okudu” manşetiyle verdi.

Güneş gazetesi ise bir kişinin yaşamını yitirdiği Newroz’a ilişkin “Polis: 1 BDP:0” başlığı ile verdi.

Radikal gazetesi “İnatlaşma can aldı”, Bugün “Nevruz terörü”, Akşam “Yaktılar, yıktılar”, Habertürk “Bayrama bak!”, Hürriyet “Kin ateşi”,  Sabah “Bu nasıl nevruz”, Sözcü “Yakıp yıkıp taşladılar – Bunun adı bayrammış”, Star “Silah, şiddet, ateş, Nevruz”, Akit “BDP yine yaktı yıktı”, Zaman “Nevruz ateşiyle sokakları yakmaya çalıştılar”, Cumhuriyet “Erken Nevroz’da bir ölü”, Taraf “Nevroz’da Gaz Faciası”, Birgün “Öldürmüşler Baharı” manşetleri ile Newroz’u haberleştirdi.

2013: MANDELA BAŞARDI ÖCALAN DA BAŞARACAK’ VE BİJİ TÜRKİYE’ MANŞETLERİ

2013 yılı Newroz’unda Öcalan’ın mesajı okundu. Başlayan çözüm süreci, tüm gazetelerin manşetinde yer aldı. Özgür Gündem gazetesi ise “Öcalan Amed’den seslendi: Yeni bir dönem başladı” başlığını manşete taşırken, spotta ise “Ben çağrıma kulak veren milyonların şahitliğinde diyorum ki; artık yeni bir dönem başlıyor, silah değil, siyaset öne çıkıyor. Bu bir son değil, yeni bir başlangıçtır” sözlerine yer verdi.

Sabah, “PKK çekiliyor” manşeti ile haberi duyururken, “Bugün yeni bir dönem başlıyor. Silahlı direniş sürecinden, demokratik siyasi sürece kapı açılıyor. Silahlar sussun, fikirler konuşsun noktasına geldik. Silah değil, siyaset öne çıkıyor” ifadelerini kullandı.

Posta gazetesi ise “Mandela başardı, Öcalan da başaracak” manşeti ile Newroz’u sayfalarına taşıdı. Habertürk gazetesi “Barış zamanı” manşeti ile okuyucuyla buluştu. Zaman gazetesi ise “PKK’ya ‘silah dönemi bitti’ çağrısı” manşetini kullandı.

Vatan gazetesi “35 bin candan sonra silahlara veda”, Taraf gazetesi “Yeni dönemin nevruzu”, Radikal “Biji Türkiye”, Cumhuriyet “Yeni döneme geçiş”, Yeni Şafak “Silahlar sustu barış zamanı”, Evrensel, “Amed Newrozu’nda pusula barışı gösterdi” başlıklarıyla tarihi Newroz’u manşetine taşıdı.

2014: “ÇÖZÜM BAHARI” MANŞETLERİ

2014 Newroz’una da Abdullah Öcalan’ın mesajı damga vurdu. Onlarca ulusal ve uluslararası haber kanalı Diyarbakır Newroz’undan canlı yayınlarını “Diyarbakır’da tarihi gün” şeklinde servis etti. Gazeteler ise Diyarbakır’a deneyimli muhabir ve yazarlarını gönderdi. Özgür Gündem gazetesi “Büyük Barışa Davet” manşeti ile çıktı. Gazetede Abdullah Öcalan’ın mektubuna vurgu yapıldı. Akşam Gazetesi “Derin Örgüte İnat Çözüm Baharı”, Milliyet Gazetesi “Kararlılık Mesajı”, Sabah Gazetesi “Çözüme devam Nevruz’u” , HaberTürk “Barışırken de korkmayız”, Star Gazetesi “Barış Nevruzu” başlıklarını tercih etti.

2015: DOLMABAHÇE MUTABAKATI İLK SAYFALARDA

2015 yılında Milliyet gazetesi manşetine MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “İhanet Mektubu” sözlerini taşıdı. Manşetin yan tarafından ise Diyarbakır’da Abdullah Öcalan’ın Dolmabahçe Mutabakatına dair “Dolmabahçe tarihi eşikti” şeklindeki sözlerini taşıdı. Sabah gazetesi ise Tayyip Erdoğan’ın “Çözüm süreci tüm Türkiye’yi kapsıyor” sözlerini manşetine taşırken, Diyarbakır Newroz’u için ise “Barış Nevruz’u” sözlerini kullandı.

Cumhuriyet gazetesi “Saray’a isyan” manşeti ile haberi verdi. Posta gazetesi “Herkes coştu”,  Zaman gazetesi “Silahlara veda çağrısı”, Sözcü “İmralı’nın mesajlarını okutanlara çağrı: Tayyip ile Apo’yu el ele bu meydanda görmek istiyoruz” şeklinde verdi.

Star ise Tayyip Erdoğan’ın “İzleme heyeti ‘ada’yı meşrulaştırır” sözlerini manşete taşırken, altında ise “Öcalan’ın Nevruz mesajı: Çatışma süreci bitti kardeşlik süreci başladı” ifadelerini kullandı. Habertürk gazetesi “Nevruz’da  4 mesaj”, Aydınlık gazetesi “Bölenler bölünüyor”, Yurt gazetesi ise Abdullah Öcalan’ın mesajına atıfta bulunarak, “Eşme ruhu” manşeti attı.

2016: ANA AKIM MEDYA 90’LARDAKİ ROLÜNE GERİ DÖNDÜ

2016 yılında siyasi iktidar güdümünde haber yapan ana akım medya 90’lardaki rolüne geri dönerek savaşı derinleştirme peşinde koştu. 22 Mart 2016 tarihinde Özgür Gündem gazetesi Diyarbakır’da milyonların katıldığı Newroz’u manşetine “Çözüm İmralı’da” başlığıyla taşıdı. Evrensel gazetesi “Diyarbakır Newroz’undan çözüm mesajı: Silahlar sussun müzakereler başlasın”, Cumhuriyet gazetesi ise “Barış bir haftada gelir” başlığıyla Diyarbakır Newroz’unda yükselen sesi sayfalarına taşıdı.

Sabah gazetesi sabah erken saatlerde alandan çekilmiş bir fotoğraf eşliğinde “Diyarbakır yüz vermedi” başlığını kullanırken, Posta, Milliyet gazeteleri ise ilk sayfalarında Newroz’a hiç yer vermedi. İç sayfalarda ise ablukayı “alınan önlemler” olarak öne çıkardı. Zaman gazetesi ise Sabah gazetesi gibi, “Diyarbakır’da Newroz sönük geçti” diyerek, “Teröre karşı Malazgirt ruhu” manşeti attı. Sözcü gazetesi ise Newroz kutlamasını hedef alarak, “Hainler Diyarbakır’da şov yaptı: Yapana da yaptırana da yazıklar olsun” manşeti attı. Star gazetesi, “Nevruz’u vurdular” şeklinde haber yaparken, Taraf gazetesi de “Diyarbakır’da Nevruz ateşi buruk yandı” başlığı ile haber geçti.

2017 Newroz’u ise 16 Nisan referandumu öncesine denk geldi. Alanlara çıkan yüzbinler başkanlığa “Hayır” dedi. Özgürlükçü Demokrasi gazetesi “İşte halk iradesi” manşeti ile meydanlara çıkan milyonları manşetine taşıdı. Cumhuriyet gazetesi ise manşetten “Nevruz ateşi barış için yandı” dedi. Gazete “hayır/na” şiarını öne çıkardı. Evrensel gazetesi Diyarbakır Newroz’unu “Hayır’da barış, Barış’ta da hayır var” manşetini atarken, Star gazetesi, Diyarbakır Newroz’un ilk sayfanın göbeğinden “Nevruz ateşi olaysız yandı” diyerek devletin ‘güvenlik’ politikalarının sonuç verdiğini iddia etti.

Milliyet gazetesi bu yıl da meydanları dolduran yüz binleri görmezken, İstanbul Valiliği’nin “Nevruz” kutlamasını “Nevruz coşkusu” diye servis etti. Posta gazetesi ise, “Coşkulu Nevroz” şeklinde ilk sayfada haberi servis etti. Habertürk gazetesi ise “Nevruz kutlandı” demekle yetindi.

2018’de Diyarbakır Newroz’una Afrin operasyonu damgasını vurdu. 2018 Newroz’unu ana akım medya neredeyse görmedi. Özgürlükçü Demokrasi Gazetesi “Newroz ateşi Efrîn’i temizleyecek” manşetiyle çıktı. Evrensel Gazetesi ise kitlenin “Barışın bir sahibi” manşetiyle çıktı. (MA)

İlginizi çekebilir